Kültür Sanat ve Edebiyat

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür

Paylaş

Realizm

Yazdır

REALİZM (Gerçekçilik)

Sosyal ve ferdî hayatı olduğu gibi anlatma yolu tutan edebiyat akımıdır. XIX. yüzyılda deneye dayanan ilimlerin gelişmesi ve özellikle Auguste Comte'un pozitivizm felsefesi realist akımın doğmasına sebep oldu.

Auguste Comte'-nin, tabiat olaylarının metafizik görüşlerle değil, olaylar arasındaki bağlantıların gözlem ve deneyler sonucu ortaya çıkacak değişmez kanunlarla açıklanabileceğini ileri süren pozitivizm felsefesi, 1850'den sonra sosyal ilimlere ve edebiyat sahasına tatbik edilmiştir.

Gerçekçiliğin gösterdiği bazı özellikler, romatıklerle çağdaş olan Standhal (1728-1842), Balzac (1799-1850) Merimee (1803-1870) eserlerinde de görülür. Bu sanatkârlar gerçekçiliğin hazırlayıcıları olarak kabul edilirler.

1850'den sonra gözlem ve anket metodunu edebiyata uygulama gayretleri gösteren Murger Champfleury ve Realisme adı ile bir de dergi çıkaran Duranty gibi ikinci derecedeki bir kaç romancının faaliyetlerinin arkasından bu akım, Gustave Flaubert (1821-1880)*in Modeme Bovary (1857) adlı romanı ile kesin şeklini aldı.

Realizmin başlıca özellikleri şunlardır:

1. Gözlem çok önemlidir. Realist romancı konusunu gerçekten alır. ikinci, üçüncü derecedeki olayları bile görerek veya güvenilir belgeye dayandırarak hikâye eder. Onlara göre tarihçiler, geçmişin, romancılar ise yaşanılan zamanın hikayecileridir. Onlara göre roman "Uzun bir yıl üzerinde dolaştırılan aynadır" Bu ayna yol üzerinde iyi veya kötü, güzel veya çirkin her ne görürse aksettirir. Fakat sonraları günlük olayların ayrıntılarının hepsinin anlatılma imkânı olmadığı için, seçme yazma yoluna gidilmiştir. Ayrıca olanların dışında "olabilir" lere de yer verilmiştir.

2-    Romanda olağanüstü veya toplumda istisnaî olan hissî olay ve çevrelerden söz edilmez. Buna karşılık günlük hayatta rastlanılan veya rastlanması muhtemel olaylar anlatılır. Ancak bugünlük hayat¬tan alınan olayların birbirinden farklı tarafları ayrıntılarıyla belirtilir.

3-    İnsanın şahsiyetini tabiî ve içtimaî çevresinin şekillendirdiği kanaatinden hareket edilerek çevre tasviri ile örf ve âdetlerin anlatılmasına önem verilir Bu kuruluşlar romantizmde olduğu gibi sadece tesir olsun diye yapılmaz. Kahramanların şahsiyetini izah eden unsurlar olarak alınırlar. Realizmde gözlem esastır. Çevre, o çevrede yaşayan insanlara tesir ettiğine gö-'re, o insanların gözüyle görülerek tasvir edilir. Mekân, kahramanın bilgi, görgü ve kabiliyetlerinin imkân vereceği şekilde anlatılır.

4-    Tasvire bu derece önem veren realizmde olay en aşağı seviyede tutulmuştur. Gerçekçi romanlarda büyük kahramanlar, şiddetli olaylar, garip serüvenler görülmez. Kişiler, çokluk ruhlarıyla çevrenin yaşama şartlarına uymuş insanlardır. Bunlar her gün rastlanan küçük ve önemsiz olaylar etrafında basit hayatlarını yaşarlar. Gerçekçiliğin önde gelen isimlerinden Goncaurt Kardeşler'in "Her şeyden önce, romanda vak'ayı öldürmeye çalıştık" demeleri, bu akımın mensuplarının romanda olaya verdikleri yeri gösterir.

5-    Yazarlar kendi şahsiyetlerini eserle¬rine aksettirmezler. Olaylar ve kahramanları karşısında tarafsıoz kalırlar. Onları kendi istediği gibi değil de toplumdaki örnekleri gibi anlatırlar. Bu yapılırken müspet ilimlerde esas olan sebep-sonuç prensiplerine bağlı kalırlar.

6-    Realist yazarlar gözlemlerini bir la-boratuvar çalışması titizliği .içinde yazıya geçirmeye çalışırlar. Kelime ve cümlelerin yerli yerinde, üslubun açık-seçik ve yapmacıksız olmasına dikkat ederler.

Realist edebiyatta özellikle, roman, tiyatro, fnkit ve şiir dallarında eserler verilmiştir. Gerçekçi şiire parnas da denir.

Realizm'in Fransa'da en önemli temsilcileri, romanda G. Flaubert Goncaurt Kardeşler; tiyatroda E.Augier ve A. Du-mas Fils; tenkit sahasında da Sainte-. Beuve'dir.

ingiltere'de, C. Dickens, G. Moore B.Shavv; italya'da Giovanni Verga, Luigi Capuana; Rusya'da Gogal, Gonçarov, Turgeniev, Tolstoy'dur.

Bizde realist romancı ve hikayeci olarak Sami Paşazade Sezai, Recaizade Mahmud Ekrem, Nabizâde Nazım, Hüseyin Rahmi, Halit Ziya Uşaklıgil, Ömer Seyfeddin ve Refik Halid'in adlarını sayabiliriz.

 


Copyright © 2011 - ... Designed by  
Her hakkı saklıdır.