Kültür Sanat ve Edebiyat

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür

Paylaş

"Yakamoz"

Aslı Rumca olan bu kelimeye bambaşka bir anlam veren, kelimeyi canlı tutan, şarkılara ve şiirlere konu eden Türkçedir. Türk halkıdır. Başkasından aldıklarını, özüne zarar vermeden zenginleştirebilen onu kendinden yapmasını bilen başka bir millet var mıdır

Dünya'nın En Güzel Kelimesi Neden Türkçe'den Seçildi?

Türkçemizin güzelliklerini göz ardı etmeye başladığımızdan bu yana çok oldu. Türkçe’nin ses zenginliğinin yanında, maddi ve manevi ifade zenginliği Türkiye’de unutulmaya yüz tutmuşken, Dünya’da hatırlandı.

Almanya'nın başkenti Berlin'deki Dış İlişkiler Enstitüsü tarafından 2007 yılının Ekim ayında düzenlenen, 60 ülkeden yaklaşık 2 bin 500 kelimenin göz önünde tutulduğu yarışmada, Türkçe ''Yakamoz'' sözcüğü, 3 kişilik jüri tarafından dünyanın en güzel sözcüğü olarak seçildiğinde, biz de, Türkçemizin güzelliklerini yeniden hatırladık.

Alman Dış İlişkiler Enstitüsü’nce gerçekleştirilen “Dünyanın En Güzel Sözcüğü” yarışması, kurumun yayın organı “Kültür Değişimi” (Kulturaustauch) tarafından, “2007 Ruh Bilimleri Yılı Etkinlikleri” kapsamında organize edilmişti.

Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu, kökeni Rumca olan yakamoz kelimesini iki farklı şekilde tarif ediyor: İlk tarifte “biyolojik ışık üretme özelliğine sahip, akıntı ve rüzgârlarla sürüklenen ve bir şeye dokunduğunda ışık veren deniz hayvanı” deniyor.

Diğer tanımda ise, “denizde balıkların veya küreklerin kımıldanışıyla oluşan parıltı” deniliyor. Kelimenin mükemmel kullanımıyla ilgili olarak Mehmet Akif Ersoy’dan şu dize aktarılıyor:

Yakamozlar saçarak her tarafından fenerim

Çifte sandal, yüzüyorduk; o yüzer, ben yüzerim

Yakamozun Bilimsel Tanımı

Uzmanlar ise yakamozu kısaca “bazı canlı organizmaların, bir takım kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşturdukları biyolojik ışık üretme becerisi” olarak tanımlanan, bir tür biyolojik ışınım(biyolüminesans) olarak özetliyorlar.

Biyoloji uzmanları, halk arasında yaygın şekilde ayın şavkı ve mehtap ile karıştırılan ışıltının asıl kaynağının, Latince adı “Noctiluca Milliaris” olan bir plankton tür olduğuna dikkat çekiyor ve sözkonusu canlının, karşılaştırma yapmak gerekirse, “ateş böceğinin denizde yaşayan versiyonu” şeklinde tarif edilmesinin mümkün olduğunu belirtiyorlar.

Yakamoz İçin Karanlık

Yakamozlu geceler için Ay'ın görünmemesi gerekiyor. Mehtabın oluşumu için ay ışığına ihtiyaç duyulurken, yakamoz için tam aksi geçerli... Sözkonusu canlıların balık sürülerinin geçişi gibi kinetik enerji hareketiyle açığa çıkan ışığın ay ışığından daha cılız olması, yakamoz oluşumu için ay ışığının görülmediği, karanlık geceleri şart kılıyor.

Yazarların Seçimi

Türkçenin en güzel sözcüğüne ilişkin ünlü yazarlar arasında 2004 yılında bir gazete tarafından araştırma yapılmıştı. Şairler Fazıl Hüsnü Dağlarca “Türkçe”, İlhan Berk “Gökyüzü” derken roman yazarı Adalet Ağaoğlu “Hayat”ı en güzel sözcük seçmişti. Enis Batur’un “Su”yu önerdiği en güzel Türkçe sözcüğe yazar Selim İleri “Yağmur”u uygun bulmuştu. Bana göre ise, Türkçe’nin en güzel kelimesi aşktır. Aşk ile her şeyi, en güzel şekilde ifade edebilirsiniz.

Neden “Dünyanın En Güzel Kelimesi” Seçildi?

Jürinin gerekçesinde, Türk halk arasında zaman zaman mehtap ile karıştırılarak “ayın sudaki yansıması” olarak ifade edilen “Yakamoz” sözcüğünün, orijinalliği, anlamı ve kültürel önemi açısından birinciliğe layık görüldüğü bildirildi.

“Dünyanın En Güzel Diğer Kelimeleri...

Alman Dış İlişkiler Enstitüsü’nün 60 ülkeden yaklaşık 2 bin 500 kelimeyi değerlendirdiği yarışmada ikinciliği, horlamak anlamına gelen Çince “Hu lu” kelimesi kazanırken, üçüncülüğü de Afrika’daki Luganda dilinde “düzensiz” anlamına gelen “Volongoto” sözcüğü elde etti.

Dil Irkçılarına Tokat Gibi..

“Fransızca kadar zarif bir dil yoktur” fikrini yaymaya çalışan Batıcı aydınlarımıza en güzel cevabı Batı’dan gelen bu seçim verdi. Öte taraftan, dil ırkçılığı yapmak suretiyle Türkçeyi fakirleştirmek isteyen çevrelere karşı Nihat Sami Banarlı bir kez daha galip geldi: “Türkçeleşmiş Türkçedir...”

Aslı Rumca olan bu kelimeye bambaşka bir anlam veren, kelimeyi canlı tutan, şarkılara ve şiirlere konu eden Türkçedir. Türk halkıdır. Başkasından aldıklarını, özüne zarar vermeden zenginleştirebilen onu kendinden yapmasını bilen başka bir millet var mıdır?

Türkçem.. Gönül sözüm.. Kalp atışım..

Ebedi varlığımın direği..

Seni çook seviyorum...

Dr. Muhsin İdikut Kadıoğlu

http://www.ulkucu.org

 


Copyright © 2011 - ... Designed by  
Her hakkı saklıdır.