Kültür Sanat ve Edebiyat

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür

Paylaş

Anasayfa Halk Oyunları
Halk Oyunları



Ağ Gelin

Bir ağıt olan "Ağ Gelin", İç Anadolu bölgesinin bir çok yerinde bilinmekle beraber, özellikle Avşarlar arasında çok sevilerek söylenip dinlenmektedir. Kızlar gelin giderken kınalarında bu ağıt söylene gelmiş; bir çok genç kız annesinin sıcak bağrından ayrılırken bu ağıt ile ağlatılmış, bu ağıt ile erinin evine yollanmış. Bu ağıt gönüllerde sevgi olmuştur. Öyle ki bu sevgi Ağ gelini, halaya bile yakıştırmıştır. Çoğu köyde halay tutanlar halaya başlamadan önce davul ve zurnacıdan mutlaka ağ gelini çalmalarını ister. Bir ağırlamaya veya hareketli halaya geçmeden önce, zurna eşliğinde çalınan bu havanın ezgisine; dizili olan oyuncular Ağ gelinin türküsünü söyleyerek, aynı zamanda sağa-sola doğru çok yavaş bir şekilde sallanarak halaya hazırlanırlar. Dadaloğlu'na da dayandırılan bozlak şeklindeki bu türkünün bitiminden hemen sonra ise hızlı bir halaya geçerler. (Alıntıdır.)

 

Türk Halk Oyunları Türlerine Göre Asma Davulun Yapımsal ve Çalım Teknikleri

AKADEMİK BAKIŞ DERGİSİ
Sayı: 27 Kasım - Aralık 2011
http://www.akademikbakis.org

Mustafa Şahin

TÜRK HALK OYUNLARI TÜRLERİNE GÖRE ASMA DAVULUN YAPISAL OLARAK VE ÇALIM TEKNİKLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Bu makalede bugüne kadar Asma Davul ile ilgili yapılmış çalışmalar incelenmiş Türk Halk Oyunları türlerine göre Asma Davulun yapımsal ve çalım teknikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

DAVUL

Davul ilk çağlardan bu yana her türlü sosyal ortamda kullanılan önemli bir çalgıolmuştur. Vurmalı bir çalgı olan davulu Türklerde kendi kültür yapıları içerisinde gerektiğigibi çalmışlar ve kullanmışlardır. Tarihsel süreç içinde gelişimini tamamlayan davul, yapısalve çalım özellikleri bakımından asma davul adı ile Türk Halk Oyunlarının içinde hak ettiğiyeri de almıştır.

Yüzyıllar boyunca babadan oğula geçen davul çalma geleneği üniversitelerde, konservatuarlarda, halk eğitimi merkezlerinde akademik olarak öğretilmektedir, hatta okulöncesi ve engelliler eğitiminde de faydalı bir şekilde kullanılmaktadır. Fakat konuyla ilgiliakademik çalışmaların azlığı ve yazılı literatür eksikliği konunun önemini artırmakta, TürkHalk Oyunları türlerine göre asma davulun yapısal ve çalım tekniği bakımından incelenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Devamını oku...
 

Malatya Halk Oyunları

Malatya Halk Oyunları

Malatya, halay bölgesinde yer alır. Ancak, halay dışında oyunlara da rastlanmaktadır. Diğer illerde yapılan kültür alışverişi sonucu oyun çeşitleri artmıştır. Örneğin, Elazığ'da delilo, Adıyaman'da beşayak, papurinin ise Bitlis'te oynandığı görülür.

Halaylar, davul-zurna eşliğinde oynanır. Yörede halay çekmeye "Dillân Çekme" denilir. Beş kişiyle oynanan halayın başını çeken oyuncuya "halay başı" sonundaki oyuncuya "Pöççü" denilir. Her ikisi de elinde mendil bulundurur.

Çalgı olarak; davul, zurna, kaval başta olmak üzere bağlama, cümbüş ve darbuka çalınmaktadır. Arapgir ilçesinde klarnet daha yaygındır. Diğer taraftan halayların yanı sıra toplu oynanan ve törensel bir karakter arz eden semahlar vardır. Malatya ve çevresinde Hızır Semahı, Bozok Semahı, Demdem Semahı, Arguvan Semahı, Kırat Semahı oynanmaktadır. Kına havası olarak bilinen "Yüksek Ayvanlarda Bülbüller Öter" türküsü genç kızlar ve kadınlar tarafından kına yakılırken oynanır.

Devamını oku...
 

Elazığ Halk Oyunları

Halk oyunlarının mahalli özellikler göstermesinde yöre insanının yaşama biçimi, tarihi, geçmişi, ırsiyeti ve yörenin coğrafi yapısı en önemli etkendir.Elazığ, müzikli halk oyunların çoğunluğu halay türündendir. Kadın erkek halayları yanında karışık oynanan halaylar da vardır.

Elazığ, müzikli halk oyunları yönünden de yurdumuzun zengin yörelerinden biridir. Mahalli giyim-kuşam inceliğinin ve güzelliğinin yansıdığı halk oyunları giysilerinin ortaya çıkardığı zerafet, oyunların figürlerindeki uyum ve tutarlılık sayesinde Elazığ oyunları, bütün yurt sathında haklı bir şöhrete sahip olmuştur.

Oyunlarımızın çoğunda klasik dans usulü vardır. Makyaj eski devirlerin giyim tarzını hatırlatmak maksadıyla bazen kostüm mecburiyeti tatbik edilirse de sair zamanlarda oyunlar, hep günlük elbiselerle yapılır. Oyuncuların esas gayeleri eğlendirmek için değil eğlenmek içindir.

Devamını oku...
 

Horon Halk Oyunu

Horon Doğu Karadeniz yöresine özgü bir halk dansıdır. Samsun’un doğu ilçelerinden başlayarak Hopa’ya, Gürcistan sınırına kadar bütün kıyı boyunca ve kıyıya paralel olarak uzanan dağlık bölgede oynandığı gibi, iç bölgede yer alan Artvin çevresinde ve Çoruh vadisinde de yaygındır. Bu yörelerde yaşayan bütün etnik gruplar ortak olarak horon oynarlar. Bu nedenle horon için, bütün Karadeniz kültürlerinin ortak halk oyunu denilebilir.

Nitekim bugün horon, Doğu Karadeniz bölgesinden Yunanistan Makedonyası’na göç etmiş bulunan Karadeniz Rumlarının otantik oyunudur. Bunun gibi, Gürcistan’ın Acaristan bölgesinde yaşayan Gürcü (Acara) ve Mingrel (Lâz) toplulukları da horonu “millî dansları” olarak kabul ederler. Horon çoğunlukla oyuncuların yanyana dizilip el ele tutuşarak veya omuz omuza gelerek oynadıkları bir sıra dansıdır. Sıra halinde oynandığı gibi, yarım daire ve daire halinde de oynanır.

Horon biçilerek destelenmiş veya balya haline getirilmiş ot anlamına gelir. Dolayısıyla oyunun oynanma biçimiyle sözcüğün sözlük anlamı arasından bir koşutluk vardır. Horon oynayanlar, diğer halk oyunlarına göre çok daha fazla birbirlerine yakın dururlar. Horon oyunu, Türkiye’de oynanan diğer oyunlardan farklı olarak, hareketler esnasında dansçının bütün gövdesini düzensiz gibi görünen birtakım kıvranışlar, burkuluşlar ve bükülüşlerle icra ettiği bir oyun türüdür. Horonu sadece erkekler değil kadınlar da oynar. Sadece kadınların ve erkeklerin oynadığı kadın ve erkek horonları olduğu gibi, kadın-erkek birlikte icra edilen horonlar da bulunmaktadır. Horon düğünlerde, nişanlarda, yayla şenliklerinde, asker uğurlama ve karşılamalarında şenliğin en önemli parçalarından biridir. Horonlar çalgılı veya insan sesiyle, türkülü olarak icra edilir.  Horona eşlik eden en önemli çalgı Karadeniz kemençesidir. Kemençenin yanısıra tulum yaygın şekilde horonlara eşlik eder.

Devamını oku...
 

Erzurum Bar Halk Oyunu

ERZURUM BAR OYUNU

Erzurum halk oyunlarına "bar" adı verilir. "Bar" kelimesi "birliktelik", "topluluk" , "el ele tutuşmak", "bağlamak" ve "beraberce oynamak" gibi anlamlar taşımaktadır. Bar, çok eski ve köklü bir geçmişe dayanmaktadır. Barın oluşumunda; iklimin, coğrafyanın ve tarihi olayların etkisi olmakla birlikte antropologlara göre bar, Türklerin Asya'dan getirdikleri milli oyunlardan biridir. Erzurum, halk oyunları açısından oldukça zengin bir bölgedir. Bu zenginlik günümüzde de bütün güzellikleriyle ve orijinalline uygun olarak yaşatılmaktadır. Erzurum Halk oyunları ve türküleri derneği halk oyunları ekiplerinin gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında düzenlenen yarışmalarda onur verici başarıları vardır. Erzurum barları kadın ve erkek barları olmak üzere iki bölüm halinde oynanır.

Oltu ilçesinden Oltu köyünde yalnız erkeklerce Bar tutulur ve davul zurnayla oynanır. Aynı köyde Şeyh Şamil oyunu da vardır. Davul zurna veya mey eşliğiyle yürütülür, tek erkek oyunudur.

BAR TERİMLERİ

  • Bar oyunu: eğlenmeyi temel amaç edinen oyunlara denir.
  • Kolluk: dizilişe göre, barbaşının hemen solunda olan oyuncuya denir.
  • Koltukaltı: koltuk
  • Pöççük: bar dizisinin en sonundaki oyuncuya verilen ad
  • Daldaş: Dadaş
  • Kelleler: koltukaltı ile kolluk altı arasında kalan oyuncuların tümüne denir.
  • Sıra oyuncular: kelleler
  • Sekme: bar oyununun çabuk ve çevik hareketlerle oynanan bölümü
  • Yelleme: iki kısımlı barlarda ikinci kısma verilen ad. sekme ile ağırlama arasında oynanır
  • Ağırlama: barın ilk bölümü,ağır,yavaş,ve titizce oynanan bölümü
  • Bar sırası: barların birbiri peşi sıra oynanması gerektiğinde izlenecek geleneksel yol
  • Bar havası: bar oyunlarının ezgi ve müziğini anlatan bir deyimdir
  • Bar tutmak: bar topluluğunu para karşılığı kiralamaktır
  • Bar tutuşmak: bar oynayacak oyuncuların ortaya çıkmaları
  • Bar çeken: barbaşı

Devamını oku...
 

Bar

Bar, Türkiye’nin kuzeydoğusunda ve doğusunda, özellikle Erzurum, Bayburt, Ardahan, Kars, Artvin ve Iğdır illerinde yaygın olan bir halk dansıdır. Bitlis’in de bir bar oyunu vardır. Müzik eşliğinde, genellikle davul ve zurnanın çaldığı ezgiler üzerine, erkekler tarafından oynanır. Bar genellikle bir sıra oyunu olmakla birlikte, zaman zaman tek ve iki oyunculu olarak da icra edilir. Sıra oyununda oyuncular el ele tutuşurlar ya da kol kola verip ellerini birbirlerinin omuzuna koyarlar. Kimi zaman da, Daldala oyununda olduğu gibi, birbirlerini belden kavrarlar.

Barlar, başka bazı halk danslarına benzer biçimde belli parçalarla başlar ve belli bir sıra izleyerek devam ederler. Barlar zaman zaman sürekli zaman zaman dönüşlü oyunlardır. Genellikle ağır bir ritmle oynanırlar. Parmaklar üzerinde sekme ve sıçrama hareketleri bu oyunlarda sık rastlanan basış biçimidir. Özellikle Laççıbana oyunu bu hareketlerin maharetli sergilenişiyle göze hoş gelen bir koreografi sunar. Barlar icra edilirken belli bir sıranın izlendiği görülür. Bu sıra izlenirken, bölümlerin hızlarının ve geçkilerinin büyük önemi vardır. Barlar oynanma şekline göre farklı isimler alırlar.

Devamını oku...
 

Halk Oyunları Nedir

Halk oyunları, “Ait olduğu toplumun kültür değerlerini yansıtan; bir olayı, bir sevinci, bir üzüntüyü ifade eden; kökeni din ve büyü ile ilgili (majik ve kültik) olan; müzikli (bir müzik aleti eşliğinde veya müzik aleti olmaksızın, el , ayak gibi organlarla tempo tutarak) olarak, tek kişi veya gruplar halinde icra edilen; ölçülü ve düzenli hareketlerdir.” (Kaynak 1)

Halk oyunlarını, yukarıdaki cümlenin de ifade ettiği gibi, insanın duygularının yansımasının bir sonucu olduğunu kabul edebiliriz. Sevinçte, yani bir düğünde veya bir şenlikte insanın içi kıpır kıpırdır, yerinde duramaz, hele bir de müzik varsa insan bu sevincini hareketlere döker. Aynı şekilde, bir savaş hali veya savaş eğitimleri bile halk oyunlarımıza yansımış, Kılıç-Kalkan, Sinsin gibi oyunlar, halk oyunları içerisindeki yerlerini almışlardır.

Kısacası, insanların var olduğu günden bugüne, geleneklerini, dinini, törelerini, duygularını, düşüncelerini, içinde bulunduğu günlük yaşantısını ve etkisinde kaldığı olayları, tasvir etmek için yaptığı birtakım ritmik hareketlere "Halk Oyunu" adını veriyoruz. Bu da insanoğlunun müzikle birleştirerek ortaya koyduğu bir kültür ürünüdür.

Devamını oku...
 




Copyright © 2011 - ... Designed by  
Her hakkı saklıdır.