Kültür Sanat ve Edebiyat

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür

Paylaş

Üstât - Ahmet Haşim

ÜSTÂT

Ahmet HAŞİM - Bize Göre (1928)

Bir cemiyette ahlâk ve âdetlerin ne suretle değiştiğini kelimelerin istihale[1]sinde görmeli. Üstad kelimesinin son senelerde aldığı mâna, bu itibarla küçük bir tetkike değer.

Eskiden üstad herkesçe musaddak[2] ehliyetlere verilen büyük bir pâye[3]nin ismiydi. Üstad, dâhiden bir rütbe aşağıda idi. Üstad  Ekrem, edebi meratipte[4], dâhi-i âzam[5]ın arkasından gelirdi.

Üstad, ehliyetin son olgunluk merhalesini ifade ettiğinden yaş, baş, saç ve sakal mefhumlarını da ihtiva ederdi. İhtiyarın hürmet gördüğü, sakalın çenede çirkin görünmediği devirlerde, üstad kelimesinin de utanılacak bir mânası olamazdı.

Son senelerde, maddi hayat zevkinin istilâi bir şekil almasıyla, üstad kelimesinin de tedricen itibardan düştüğü görülür.

Ak saçlı Anatol Frans, bu kelime ile kendisine hitap edilmesine hiç tahammül edemezdi. Anatol Frans’ın kâtipliğini uzun seneler yapmış olan bir muharririn geçenlerde neşrettiği hâtırat kitabında, üstad hitabı karşısında, salhurde[6] ve büyük edibin zarif hiddetini nakleden satırları okunmaya değer.

Bizde bu kelime şimdi, yarı yarıya tezyif ve istihzayı tazammun eden bir garip şaka lafzıdır. Üstad, okuyup yaz-makla vaktini beyhude geçirmiş bir aptal ve bir bunağın sıfatı şeklinde mânidar bir tebessümle söylenir.

Bu kelimenin macerası birçok ictimaî[7] kıymetlerin etrafımızda nasıl değiştiğini gösterir.

TÜR - ŞEKİL

Bu yazı bir FIKRA'dır.  FIKRA bir yazarın günlük konularla ilgili kişisel görüş ve düşüncelerini kısaca anlattığı gazete ve dergi yazısıdır. İçinde bir nükte bulunan veya alay sezilen hikayeciklerede FIKRA adı verilir. Nasrettin Hoca, bektaşi Fıkraları gibi.

[1] İstihale= Değişim.
[2] Musaddak= Onaylanmış, tastiklenmiş.
[3] Pâye= Derece, Rütbe.
[4] Meratip= Dereceler, rütbeler.
[5] Azam= En Büyük
[6] Salhurde= Yaşlı, yıllanmış.
[7] İçtimai= Sosyal.

[8] Üstad= Bir bilim ve sanat alanında üstün değeri olan

 


Copyright © 2011 - ... Designed by  
Her hakkı saklıdır.